ประกาศ

ชื่อกระทู้: การถักปลอกหวาย.....(กระทู้เก่า)

  1. #1 การถักปลอกหวาย.....(กระทู้เก่า) 
    คืนชีพมาอีกเป็นครั้งที่ ๓ จากค้นหาหลายตลบ
    คิดว่าน่าจะมีประโยชน์......อย่างน้อยที่สุดก้อเป็นการอนุรักษ์ศิลปะพื้นบ้านในโลกไซเบอร์และปัจจุบัน

    จากประสบการณ์ผมคิดว่าคนถักหวายง่ายๆแบบนี้เริ่มหายากขึ้นทุกทีโดยเฉพาะการทำฝักหรือแปมหวาย
    ผมเองก้อยังต้องเรียนกับลูกน้องอีกที......
    เอาจากคนใกล้ตัว เช่น ช่างโฮม ช่างแวว และหลานปู่ ผมเจอครั้งแรกปรากฏว่าไม่มีใครถักเป็น
    ส่วนเรื่องฝักหวายนี่ไม่ต้องพูดถึง.......ปีที่แล้วจับพวกหลานปู่เดินขึ้นดอยไปครึ่งวันฝึกหัดทำแปมอยู่สามวันเต็มจึงสำเร็จวิชาออกมา

    เพราะฉะนี้ผู้ที่คิดจะทำงานศิลปะพื้นบ้านในระดับสูงต่อไปจำเป็นต้องมีความรู้พื้นฐานง่ายๆเหล่านี้ก่อน
    ตรงนี้ผมขอแค่แนะนำถึงแค่วิธีถักปลอกห้านะครับ


    เล็กน้อยก้อทำให้องค์รวมของมีดดูมีคุณค่าทางใจมากขึ้น
    ตัวอย่างเล็กน้อยที่คอมีดมรดกพ่อรุ่นแรกเล่มนี้เป็นของจ้าวป้าหนึ่ง




    ส่วนเล่มนี้ไปอยู่เมกาแล้ว





    มีดลุงแววเล่มนี้ทำมาถวายให้ใช้งานในครัวหลังจากชำนาญการถักปลอกห้าแล้ว(ไม่รู้ว่าทำเองหรือเมียทำ)



    ส่วนเล่มล่างนี้เป็นเล่มต้นแบบด้ามบ้องถักหวาย




    สีสรรบนคอขวานหลานปู่เล่มต้นแบบ




    หรือปรุงแต่งบนฝักไม้เล่มดุลยภาพชีวิต



    ตอบพร้อมอ้างอิงข้อความเดิม  
     

  2. #2 การเหลาหวาย 
    ก่อนจะเริ่มงานถักควรจะต้องรู้จักอุปกรณ์ประกอบก่อน
    ว่าด้วยมีดเหลาหวาย......ที่ชาวบ้านนิยมใช้กันหน้าตาประมาณนี้
    ถ้าไม่มีก้อใช้มีดอะไรก้อได้ที่คมไม่หนา





    ด้ามยาวและงอแบบนี้




    ดูกันใกล้ๆ




    คอมีดเล่มนี้ใช้หวายที่ถูกเหลาจนเล็กมากๆถักเป็นลายปลอกสามแบบด้ามดาบโบราณครับ




    ท่าทางการจับมีด




    ดูกันใกล้ๆครับว่าที่ด้ามงอๆ คนโบราณเขาออกแบบมาให้ใช้แบบนี้ครับ




    ต่อไปก้อหวาย.....สามารถหาซื้อได้ตามสวนหวายหลายแห่งถ้าเอาง่ายที่สุดก้อสั่งร้านขายเฟอร์นิเจอร์หวาย
    มีหลายขนาดแล้วแต่การใช้งาน
    การผ่าหวายควรจะผ่าจากปลายไปโคนเพราะถ้าผ่าจากโคนมาปลายโอกาสขาดมีสูงโดยเฉพาะตรงข้อ(ดูจากในรูป)




    หวายที่เหลามาใช้งานถักโดยทั่วไปจะมีขนาดประมาณ ๒ มิลฯครับ งานออกมาจะดูดี
    เวลาเหลาถ้ามีเสี้ยนด้านข้างหรือเหลาไม่เสมอก้อให้ใช้กระดาษทรายรูปเอาครับ......ส่วนผิวหวายอย่าไปแตะ




    ส่วนภาพล่างนี้เป็นอุปกรณ์พิเศษในการที่ต้องการจะเหลาขนาดเล็กมากๆ สำหรับนำมาถักปลอกสามบนด้ามดาบหรือมีดที่ต้องการความสวยงามและติดมือเวลาฟัน เป็นก้นกระป๋องเจาะรู ตรงนี้เวลาดึงให้ระวังตรงส่วนที่เป็นข้อนะครับ จะขาดง่าย




    เดี๋ยวค่อยมาโม้ต่อเรื่องการถักปลอกสาม
    ตอบพร้อมอ้างอิงข้อความเดิม  
     

  3. #3 การถักปลอกสาม 
    การถักปลอก ๓
    มาแระ.....ขั้นแรกเอาแบบฝึกหัดง่ายๆ แบบพื้นฐาน เด๋วตอนท้ายค่อยมาว่าเรื่องเทคนิควิธีการอื่นๆ

    ปลอกสามนี่เป็นพื้นฐานของทุกปลอกนะครับ.....ปลอกต่างๆ จะมีแต่เลขคี่เท่านั้น
    เช่น ปลอกสาม ปลอกห้า ปลอกเจ็ด และปลอกเก้า
    วิธีการถักปลอกต่างๆ ผมคิดว่ามันสอดแทรกปรัชญาในการดำรงชีวิตไปด้วยนะครับ
    เดี๋ยวมาว่ากันต่อ


    ทำความเข้าใจนิด.....บางท่านเห็นรูปหวายที่ถักแล้วคิดว่าใช้หวายสามเส้นถักแบบผมเปีย..........
    ใช่...............ถ้าถามคนที่ไม่รู้ก้อตอบอย่างนั้นเหมือนกันโดยเฉพาะลายปลอกห้า..........ปลอกเจ็ด
    จริงๆ แล้ว ทุกลายปลอกถักมาจากหวายเพียงเส้นเดียวเท่านั้น(ทุกรูปที่แสดงมาข้างต้น)

    ก่อนเข้าเรื่อง”””””””ขอดื่มสักนิดดดดดดดด

    ปกติ.....ยกตัวอย่างเช่น ถ้าเราจะถักปลอกหวายใส่ฝักมีดเราก้อเอาหวายมาฟันใส่ฝักมีดที่เราต้องการจะถักใส่ก่อน


    ว่าแล้วก้อหยิบหวายหรือพลาสติกแบนๆ หรืออะไรก้อได้ที่ไม่ปวกเปียกเหมือนมะเขือเผาขึ้นมา

    แล้วจัดเรียงตามนี้ ถ้าจะถักใส่ฝักหรือด้ามมีดหรืออื่นๆก้อไปพันกับสิ่งที่เราต้องการแล้วเอาออก เรียงหวายตามธรรมชาติแบบนี้



    เวลาถัก.....ให้เอามือจับแบบนี้




    จากนั้นก้อเอาหวายเบอร์ ๑ มาไขว้ทับเส้นที่ ๒ (ครูผมเรียกว่าข่มหนึ่ง)




    จากนั้นก้อเอาเส้นที่ ๓ ไปวางทับเส้นที่ ๑ และสอดไปใต้เส้นที่ ๒
    (ครูเรียกว่าข่มหนึ่งขัดหนึ่ง)

    ในการถักปลอกสาม ครูผมสอนว่าหลังจากที่เรียงหวายแล้วเริ่มนำหวายมาวางทับกันแล้วจากนั้นก้อให้ข่ม ๑
    ขัด ๑ (โดยเส้นที่ ๓เป็นตัวข่มและขัด) ซึ่งจะใช้เป็นศัพท์พื้นฐานในทุกปลอก
    แต่หลักสำคัญในการถักลายปลอก ๓ คือ ความเสมอภาค ผลัดกันข่มผลัดกันขัด พูดง่ายๆคือ การแบ่งปันกัน โดยมีเส้นที่ ๓ หรือเส้นปลายสุดเป็นคนกลางในการจัดสรรหรือคอยเตือน




    จากนั้นก็เอาเส้นที่ ๒ บิดเข้าไปสอดใต้เส้นที่ ๑




    จากนั้นก้อเอาเส้นที่ ๓ วางพาดทับส้นที่ ๑ เข้าไประหว่างร่องตามรูป


    ดูลายที่ทำมาชัดๆ อีกที






    จากนั้นก้อบิดเอาเส้นที่ ๒ สอดใต้เส้นที่ ๑ ตามเดิม



    จากนั้นก้อเอาเส้นที่ ๓ สอดวางทับเส้นที่ ๑ ตามเดิม

    ลองสังเกตหลักง่ายๆ นะครับเส้นที่ ๒ จะไปอยู่ใต้เส้นที่ ๑ ตลอด(อีสานว่าโดน”ขัด”)
    ส่วนเส้นที่ ๓ ก้อจะไปวางทับเส้นที่ ๑ ตลอด(อีสานว่า”ข่ม”) และก้อจะอยู่ใต้เส้นที่ ๒ ตลอดเรียกว่าเสมอภาคกัน




    จากนั้นก้อทำไปเรื่อยๆ ตามหลักดังกล่าวหมั่นขยับหวายให้เสมอกันจนท้ายที่สุดก้อจะมาจบที่จุดเริ่มต้นตามรูปด้านล่าง





    ดูรูปชัดๆ อีกทีกันงง





    ลายออกมาตามนี้ครับ




    ตอบพร้อมอ้างอิงข้อความเดิม  
     

  4. #4 ปลอกสี่ 


    กลับมาต่อกันดีกว่าเมื่อถักปลอกสามเสร็จแล้วไม่ถักต่อเราจะเก็บหางเส้นที่สามไว้ข้างล่าง
    แต่ตอนนี้เราจะถักปลอกห้าก้อต้องไล่ต่อจากปลอกสามไป
    ผมขอเรียกปลอกต่อไปว่าปลอกสี่......โดยเอาปลายเส้นที่ ๓ ขึ้นมาอยู่ข้างบนตามรูป



    หลักการถักปลอกสี่นี้ง่ายมากคือ
    ข่มหนึ่งขัดสอง(ตรงนี้ใครจะเอาไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันก้อได้)
    ว่ากันง่ายๆ ปลอกสี่นี้ ปลายหางเส้นที่๓ จะไล่ทับเส้นเริ่มต้นหรือเส้นที่ ๑ เส้นเดียวเท่านั้น
    พอข่มเส้นที่ ๑ ก้อลอดใต้แนวเส้นคู่หรือ ๒ (สีเขียว)ซึ่งที่มาก้อคือ เส้น ๒ และ๓ จากปลอกสาม



    ดูและสังเกตกันเอาดีๆนะครับ หลักการนี้ง่ายมากๆ สำคัญคือ อย่าจับคู่ผิด




    ขยับเตรียมต่อ




    สอดกันอย่างนี้......ไล่ไปเรื่อยๆ



    อย่างนี้ครับดูกันชัดๆ



    จากนั้นก้อผลัดกันข่มและขัดไปเรื่อยๆ



    ลายออกมาจะเป็นแบบนี้



    จนกระทั่งมาถึงจุดเริ่มต้น ตอนนี้สำคัญดูช่องดูลายให้ดีๆ ใครถักผิดจะไม่ได้ตามนี้
    ตอบพร้อมอ้างอิงข้อความเดิม  
     

  5. #5 ปลอกห้า 
    พอถึงจุดนี้แล้วต่อไปก้อจะเริ่มปลอกห้ากันต่อเลย




    ต่อจากภาพด้านบนขยับมาดูชัดๆ
    อธิบายเส้น ๑ (แดง)เกิดจากเส้น ๑ และ ๓ ตอนถักปลอกสี่
    เส้นคู่๒ (เขียว)เป็นคู่เดิมตอนถักปลอกสี่
    หลักการปลอกห้า คือ ข่มสองขัดสอง
    ตอนปลอกสี่หางเส้น ๓ เราลอดคู่ เส้น ๒ ตลอด
    ทีนี้พอปลอกห้า หางเส้น ๓ เราจะไล่ข่มคู่ ๒ ขัดหรือลอดเส้นคู่ ๑ ตลอดจนจบ
    จับแยกชัดแบบนี้





    สอดตามนี้




    มาแบบนี้





    จากนั้นก้อไล่ตามหลักการแบบนี้





    จับแยกคู่ดีๆให้ถูกต้อง





    ตามนี้




    ทำไปเรื่อยๆ จนมาถึงจุดเริ่มต้น




    ก้อจะได้หางเส้น ๓ มาเสียบหรือสอดเข้าตรงรูหรือช่องใต้เส้น ๑ หรือหางเส้นเริ่ม
    และก้อสอดอยู่ใต้เส้นคู่ ๑ พอดีตามภาพ





    แบบนี้





    เอาภาพก่อนจบมาให้ดู ขออภัยที่ไม่ได้ลงยันต์ น่าจะดูแล้วเข้าใจว่าตอนจบเป็นอย่างไร




    ตัวอย่างที่เสร็จแล้วครับ



    ตอบพร้อมอ้างอิงข้อความเดิม  
     

  6. #6  
    ขอบคุณครับ ผมถักปลอกสามเป็นก็จากกระทู้ลุงเคนี่แหละครับ เดี๋ยวจะลองต่อปลอกสี่ห้าดูครับ
    ตอบพร้อมอ้างอิงข้อความเดิม  
     

  7. #7  
    เคยลองฝึกหนหนึ่ง ตั้งแต่กระทู้เก่า
    แต่ผมไม่ได้ลองกับหวายนะ เพราะอยู่กลางเมือง
    เดินผ่านร้านซ่อมรองเท้า ซื้อเชือกผูกรองเท้าแบบเส้นกลมเล็กๆมาคู่หนึ่ง
    หัดกับเชือกผูกรองเท้า ทำท่าจะเป็น ดันงานยุ่ง
    ทุกวันนี้ยังไม่รู้เลย เชือกผูกรองเท้าคู่นั้นอยู่ที่ไหน

    ขอบคุณที่ร่ายมนต์เรียกกลับมาให้ เดี๋ยวจะลองใหม่
    ตอบพร้อมอ้างอิงข้อความเดิม  
     

  8. #8  
    Registered User
    วันที่สมัคร
    May 2012
    สถานที่
    Prankratai
    ข้อความ
    87
    แล้วตอนใส่เข้ากับด้ามมีดนี่ทำไงให้พอดีกะด้ามได้ละครับ
    ตอบพร้อมอ้างอิงข้อความเดิม  
     

  9. #9  
    เพิ่งอ่านเจอถ้าต้องการแบบที่ว่าเราต้องถักคาของ
    หรือง่ายๆ ถักคาบนสิ่งที่เราจะถัก. และจะต้องมีเหล็กแหลมอันนึงเป็นผู้ช่วย งานนี้น้าสมัยถนัด.
    ประมาณว่าทางเข้าใหญ่. งานจริงเล็ก....

    ปล.ขออภัยที่ตอบช้ามาก. ป่านนี้เข้าได้แล้วมั้ง
    ตอบพร้อมอ้างอิงข้อความเดิม  
     

  10. #10  
    ตอบพร้อมอ้างอิงข้อความเดิม  
     

กฎการส่งข้อความ
  • You may not post new threads
  • You may not post replies
  • You may not post attachments
  • You may not edit your posts
  •  
  • BB code is ใช้ได้
  • Smilies are ใช้ได้
  • [IMG] code is ใช้ได้
  • [VIDEO] code is ใช้ได้
  • HTML code is ใช้ได้